DOM ROZPROSZONY – wyróżnienie Regionalny Przegląd Architektury BAZA’12

OSIEK gm. KOSTOMŁOTY

Pierwsze ślady osadnictwa na terenach Osieka sięgają epoki kamienia. W późniejszym czasie istniała tutaj osada kultury łużyckiej, o czym świadczą wykopaliska prowadzone na terenie miejscowości. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1200, kiedy to wieś była lokowana na prawie niemieckim. Miejscowość szybko rozwijała się. Przez okres 400 lat należała do Klasztoru Benedyktynek w Lubomierzu. W XIX w. utworzona zastała Gmina Osiek i w związku z tym faktem nadany został wsi herb. Wieś osiek przecina z północy na południe trasa krajowa nr5 dzieląc wieś na część zachodnią (główną) wraz z kościołem oraz na część wschodnią, w której znajdujje się analizowana posesja. Osią krystalizacyjną przy której usytuowana jest zabudowa wsi jest droga wewnętrzna (gminna) usytuowana prostopadle do drogi krajowej nr5, która przecina ją pod kątem prostym.  Analizowana działka znajduje się w najdalej wysuniętym na południowy wschód obszarze wsi, jednocześnie będąc poza obszarem głównej zabudowy wsi skoncentrowanej wokół drogi wewnętrznej – krystalizującej układ ruralistyczny wsi Osiek.

ANALIZA KOMPOZYCJI  ZABUDOWY

Wieś osiek charakteryzuje się dość zwartą zabudową o niskiej intensywności, wybudowana wzdłuż drogi wewnętrznej stanowiącej jednocześnie trzon ruralistyczny całej wsi. Analizowana działka znajduje się poza wytyczonym przez drogę układem i zlokalizowana jest przy nowowytyczonej drodze nieutwardzonej, która stanowi jednocześnie najbardziej na południe wysuniętą część wsi.

ZABUDOWA WSI WZDŁUŻ OSI KRYSTALIZACYJNEJ (drogi wewnętrznej)

Zabudowę główną wsi, t.j. wzdłuż wewnętrznej osi krystalizacyjnej stanowią budynki mieszkalne oraz gospodarcze, które charakteryzują się następujacymi cechami wspólnymi:

  • działki w układzie podłużnym usytuowane krótszym bokiem prostopadle do głównej drogi
  • zabudowa na działkach składająca się z budynku mieszkalnego (mniejszego) oraz inwentarskiego lub gospodarczego (większego)
  • budynki mieszkalne usytuowane główną kalenicą równolegle do drogi
  • budynki inwentarskie usytuowane główną kalenicą prostopadle  do drogi (ścianą szczytową równolegle do drogi).
  • skośny dach o przeważającym spadku 45st.
  • Dachy w większości dwuspadowe
  • Pokrycia dachu budynków mieszkalnych we wsi Osiek :

–          Ceramiczne

–          Azbestowe

–          Blaszane

–          Bitumiczne

–          Mieszane

  • Materiały elewacyjne budynków we wsi:

–          Cegła zwykła

–          Tynk

–          Kamień

–          Drewno

  • Kolorystyka dachów:

–          Naturalny ceramiczny

–          Czerwony

–          Zielony

–          Niebieski

–          Szary

–          Czarny

–          Metaliczny

–          Różowy

ZABUDOWA W SĄSIEDZTWIE PLANOWANEJ INWESTYCJI

Dojazd do działki odbywa sie z wytyczonej drogi wewnętrznej, nie zaś z drogi głównej (patrz mapa poniżej). Od północy od drogi głównej posesja  osłonięta będzie zabudową, pod którą zostały wytyczone działki.  Planowana zabudowa obecnie sąsiaduje tylko z jedna zabudowaną działką od strony północno wschodniej, na której znajdują się budynki gospodarcze i inwentarskie w układzie swobodnym oraz budynek mieszkalny usytuowany równolegle do drogi przylegającej do tej działki od wschodu. (patrz mapa poniżej).

Charakterystyka zabudowy sąsiadującej z planowaną inwestycją

–          Zabudowa w układzie swobodnym(rozproszona), wolnostojąca

–          Wysokość od 2,5 – 7m wysokości

–          Dachy skośne dwu i wielospadowe i kącie nachylenia  30-50st

–          Materiał połaci dachowych: bitum, pokrycie azbestowe w kolorze jasnoszarym, częściowo pokrycie bitumiczne oraz ceramiczne

WNIOSKI ORAZ ZAŁOŻENIA PROJEKTOWE

Zabudowę wsi Osiek  można oceniać na plaszczyźnie kompzycji ruralistycznej (plan wsi) oraz z poziomu przechodnia. To co stanowi o wyrazie plastycznym i krajobrazowym tej zabudowy  to widok wsi z perspektywy użytkownika tej przestrzeni. Na widok ten składają się:

  • wieloplanowość zabudowy (budynki na froncie działki oraz budynki w tle)
  • różnorodność skali budynków (w obrębie ścisłego zakresu 2,5 – 9m wys.)
  • rozproszenie elementów w wielu planach
  • różnorodne usytuowanie połaci dachowych względem drogi
  • różnorodna kolorystyka z przewagą materiałów naturalnych.

WNIOSKI PROJEKTOWE

Dla zachowania, wydobycia oraz podkreślenia najistotniejszych cech istniejącego kontekstu zabudowy wsi należy przede wszystkim:

  • dostosować SKALĘ do zabudowy „rodzimej” wsi t.j. w szczególności do budynków najstarszych we wsi
  • dostosować FORMĘ budynku a w szczególności formę dachu do zabudowy rodzimej
  • utrzymać w miarę możliwości wizualną wieloplanowość zabudowy (zabudowa przy drodze – zabudowa wewnątrz działki.

MATERIAŁY WYKOŃCZENIOWE

W istniejącym kontekscie zabudowy sąsiadujacej obserwujemy, że o utrzymaniu ciągłości architektonicznej, kompozycyjnej i historycznej decyduja w większości SKALA oraz FORMA budynków, zaś w mniejszym stopniu zastosowany materiał wykończeniowy. W szczególności można to zaobserwować analizując użyte materiały wykończeniowe nowopowstałych budownków jednorodzinnych we wsi, gdzie malowana farbą błyszcząca blacha imitująca dachówkę ceramiczną zamiast przypominać oryginał dezintegruje przestrzeń. To samo mozna odnieść do wszelkich materiałów imitujących pokrycie ceramiczne.

Zaobserwowano również, że nowobudowane budynki jednorodzinne we wsi Osiek, są dużo większe niż pierwsze budynki, które stanowią o spójnosci wizualnej całego założenia ruralistycznego. Powodem tego są odmienne preferencje użytkowe mieszkańców. Dzisiejsze domy budowane wg projektów typowych stanowią zuniformizowaną typologią budownictwa mieszkalnego jednorodzinnego majacą z załozenia wpasować się w strukturę wielkomiejską, miejską, małomiasteczkową oraz wiejską, i choć wpisują się w warunki zabudowy terenu stanowią wyraźny wyłam nie nawiązujący zabudową do zastanego kontekstu.

ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

Aby podkreślić i wyeksponować najważniejsze cechy zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej wsi Osiek przyjęto rozwiązania dostosowujące skalę oraz formę budynku do otoczenia. Uwypuklenie ARCHETYPOWEJ formy budynku nie tylko zespoli nowy budynek z otoczeniem, ale także stanowić będzie poprawny formalny punkt odniesienia dla przyszłej zabudowy wsi.

NOWA TYPOLOGIA ZABUDOWY – DOM W ZABUDOWIE ROZPROSZONEJ

W oparciu o analizę zabudowy wsi OSIEK sporządzono nową typologię budownictwa jednorodzinnego odpowiadającą na problemy nowobudowanej zabudowy mieszkaniowej na wsiach. Rozproszony plan budynku, pozwala nie tylko na utrzymanie poprawnej skali  w kontekscie istniejacej zabudowy, ale także zachowując niewielką skalę pozwala na ciągłą rozbudowę budynku, przez co także odpowiada na współczesne potrzeby zrównoważonego rozwoju.

Dla wyeksponowania najważniejszych cech (SKALI oraz FORMY) przyjęto jednorodne wykończenie materiałowe dla całego budynku tak, by widziany z dalszej perspektywy pomimo wieloplanowej i rozproszonej formy odczytywany był jako całość. W celu uzyskania tego efektu przyjęto kolor neutralny, jakim jest biel. Materiałem zewnętrznym najlepiej odpowiadającym przyjętym założeniom jest  najwyższej jakości tynk szlachetny wraz  samoczyszczącą farbą sylikonową, która pozwoli na wieloletnie zachowanie dobrej jakości powierzchni zewnętrznych budynku, fasady oraz dachu.

Igor Kaźmierczak

kwiecień 2012

Reklamy